Pewna legenda głosi, że nazwę Góry Świętokrzyskie zawdzięczamy łowom które odbył Bolesław Chrobry i książę Emeryk.
Legenda ta została zapisana chociażby przez Jana Długosza i dotyczy roku 1006. Zgodnie z zapiskami Bolesław zabawiał się łowami w lasach w okolicy miasteczka Kielce. Towarzyszył mu książę Emeryk, syn władcy Węgierskiego Stefana spokrewniony z rodem Piastów wygnany z Węgier. Emeryk, człowiek pobożny dzień przed łowami miał mieć widzenie, którego znaczenia nie rozumiał. W pewnym momencie polowania psy zwietrzyły trop okazałego jelenia, który uszedł w kierunku szczytu góry.
Bolesław i Emeryk ruszyli za nim i gdy dotarli na szczyt spostrzegli ruiny starych budowli poświęconych pogańskim bóstwom.
W tym samym momencie Emeryk został natchnionych Duchem Bożym i zrozumiał, że miejsce, do którego trafili nie jest dziełem przypadku. Stwierdził ze jest to miejsce szczególne, które z uwagi na położenie i starożytność powinno być przeznaczone sługom Bożym prowadzącym pustelnicze życie – benedyktynom.
Emeryk poprosił krewnego, aby ten dla chwały Bożej postawił w tym miejscu kościół i klasztor zamieniając ruiny pogańskiej świątyni bóstw Śwista, Pośwista i Lelum – Polelum w miejsce uświęcone.
W późniejszych zapiskach Jan Długosz zapewnia, że Bolesław wypełnił przyrzeczenie dane Emerykowi. Sama nazwa Gór Świętokrzyskich jest także mocno związana z wydarzeniami tamtych lat, bowiem Emeryk przekazał w darze „dużą cząstkę drzewa Pańskiego obramowaną skromnie srebrem” do której dołączona była inwokacja „To najdroższe drzewo zroszone krwią Zbawiciela naszego, nad które nie miałem i miał nie będę nic droższego, daję temu miejscu a z łaski Boga użyczy ono wszystkim mocą swoją licznych dobrodziejstw w rozmaitych potrzebach, cierpieniach i chorobach”. To relikwie świętego krzyża dały początek nazwie Gór Świętokrzyskich.
Zgodnie z danymi historycznymi data założenia opactwa benedyktynów na Łysej Górze nie jest znana. Legenda głosi, że był to rok 1006, natomiast sam klasztor i kościół romański został ufundowany przez Bolesława Krzywoustego i powstał w latach 1102 – 1138. Na początku była to parafia pw. Świętej Trójcy a od XV wieku parafia pw. Świętego Krzyża.
Sam Emeryk w późniejszych czasach został świętym, a jego relikwie znajdują się w Melku, Pasawie, Wiedniu i dzisiejszym Ostrzyhomiu na Węgrzech.
Darz Bór!
Krzysztof Turowski
http://turowskikrzysztof.com/
https://www.facebook.com/turowskikrzysztof/
Źródła:
„Łowy Władców Polskich” Bronisław Sałuda
WIDZENIE ŚW. EMERYKA – w kręgu legendy łysogórskiej, Kultura Łowiecka 1 (71) 2014
https://pl.wikipedia.org/…/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Kr…
grafika – Król Węgier Stefan I Święty przekazuje Świętemu Emerykowi Relikwie Krzyża Świętego, fresk Macieja Reichana z 1782 roku w Kaplicy Oleśnickich, fotografii Maciej Szczepańczyk
