„OGARY LITEWSKIE” – jedyna przez myśliwych litewskich wyprowadzona rasa psów myśliwskich – tropiących zwierzynę, ścigających ją i szczekających melodyjnie, by myśliwi rozpoznali, gdzie się zwierzyna znajduje.” To treść inskrypcji umieszczonej na niewielkiej tabliczce będącej elementem niezwykłej rzeźby przedstawiającej trzy psy myśliwskie naturalnej wielkości łapiące górny wiatr. Rzeźba znajduje się u stóp Wzgórza Giedymina w Wilnie i upamiętnia hodowane do dziś myśliwskie psy, których rodowód sięga średniowiecznego Wielkiego Księstwa Litewskiego. O ogarze litewskim (lit. Lietuvių skalikas) po raz pierwszy w źródłach pisanych wspomniano w 1541 roku w związku z procesem sądowym jaki leśniczy z Grodna wytoczył o skradzionego psa. Rasa została wymieniona także w Statutach Litewskich w 1588 wśród 11 ras psów hodowanych na Litwie – w Wielkim Księstwie Litewskim).Ogary litewskie pochodzą od różnych ras psów lokalnych, które od zamierzchłych czasów były wykorzystywane do polowań. Były również krzyżowane z rasami psów z zagranicy – beaglami, ogarami polskimi oraz rosyjskimi. W czasach Rzeczpospolitej Obojga Narodów każdy, kto posiadał zgraję ogarów, szczycił się tym. Ta popularna dawniej na Litwie rasa, po II wojnie światowej zmniejszyła swą populację do 78 osobników. Dzięki kilku entuzjastom udało się przywrócić rasę i opracować jej standardy. Tymczasowy wzorzec rasy został ustanowiony w 1966 r. i poprawiony w 1983 r. Niestety brak wystarczająco dużej ilości psów, aby ożywić podrasy lub typy psów, wymusił na hodowcach decyzję wypracowania uniwersalnego typu. Pierwsza wystawa ogarów litewskich zorganizowana została w 1981 roku; uczestniczyły w nim 62 psy. Liczba zarejestrowanych i udokumentowanych psów osiągnęła w 1987 roku liczbę około 350. Po rozpadzie Związku Radzieckiego zanotowano spadek liczebności rasy do około 150 osobników (1998 rok). Sylwetka ogara litewskiego jest mocna i masywna, ale jednocześnie smukła i muskularna. Wzrost 48 – 60 cm, waga 24 – 30 kg. Wiek do 12 lat. Pies ma krótką czarną sierść z odrobiną brązu na kufie, klatce piersiowej, uszach i czole. Oficjalny standard dopuszcza małą białą plamkę na klatce piersiowej, ale nie na palcach. Sierść jest gruba i krótkie, o długości 3–5 centymetrów. Długi ogon psa ma kształt szabli i jest noszony nisko. Głowa duża, klatka piersiowa szeroka, głęboka i niska. Uszy długie, z zaokrąglonymi końcami zwisające blisko policzków. Szyja dość długa i mocna, bez zaznaczonego podgardla. Łapy proste, mocne i okrągłe, ze zwartymi palcami, co pozwala mu być szybkim, bardzo zwinnym i wytrzymałym w śpiewnym, donośnym gonie. Ogary litewskie są energiczne i wymagają intensywnych ćwiczeń. Chętnie i szybko się uczą. W czerwcu 2011 r. podczas festynu miejskiego w Telszach odsłonięto rzeźbę ogara litewskiego. Zigmas Goštautas, który odegrał kluczową rolę w odrodzeniu rasy w latach 50., był mieszkańcem Telsz. W maju 2015 r. w pobliżu Wileńskiego Zespołu Zamkowego odsłonięto wspomnianą na początku rzeźbę trzech psów autorstwa Rimantasa Keturki i Feliksasa Volčakasa. W 2017 roku Bank Litwy wyemitował pamiątkowe monety (o nominałach 10 i 1,5 euro), na której widnieją dwa ogary litewskie i konik żmudzki (Żemaitukas).Działania te pozwalają uzmysłowić jak wielkie znaczenie dla tożsamości narodowej naszych sąsiadów mają elementy kultury łowieckiej oraz rodzimej przyrody. Ogar litewski na chwilę obecną nie jest rasą uznawaną przez FCI, ale pozostaje nam mieć nadzieję, że stan ten niebawem ulegnie zmianie. Ciekawostka językowa: Skąd pochodzi polska nazwa „ogar”? Ciężko dziś to ustalić. Istnieje wiele teorii językoznawców na ten temat. Z cała pewnością ogar nie ma nic wspólnego z ogarkiem ( pochodzenie od czasownika gorzeć – palić) nawet jeśli jest umaszczenia podpalanego. Wszystko wskazuje na dawne zapożyczenie z języka węgierskiego: „agár” funkcjonującego dziś w nazwie charta węgierskiego (magyar agar). Słowo to zgodnie z jedną z bardziej rozpowszechnionych teorii do węgierskiego przeniknęło z języków południowosłowiańskich, a do nich zaś z tureckiego. W tym języku słowo: „ägär” oznacza po prostu „pies”. Turcy natomiast prawdopodobnie przejęli tę nazwę wcześniej od ludów kaukaskich prawdopodobnie wraz z samymi psami. Darz Bór i Pod Wiatr.ilustr. Awers i rewers litewskiej monety o nominale 10 euro upamiętniające skarby litewskiej fauny – ogary litewskie i konika żmudzkiego.
