ROLA ŁOWIECTWA W NASZEJ KULTURZE I TRADYCJI jest najtrudniejsza do wyparcia. Prawda ? Jaka jest najstarsza polska opera ? Otóż znaleziono rękopis opery myśliwskiej, nie znamy autora muzyki, ani libretta, a szkoda . Prace naukowców jednak nad ośmioma pożółkłymi kartami pergaminu pozwoliły ustalić, iż utwór pochodzi sprzed 1680 roku, co sprawia, iż jest to najstarsza opera w języku polskim.
„Heca albo polowanie na zająca: krotochwila myśliwska w jednym akcie” , tytuł został nadany przez profesora Gołosa , który również odtworzył utracone fragmenty i napisał wersję sceniczną. Sam utwór odnalazł prof. Chałubiński przed pierwszą wojną światową , jednak uznał , że to tylko kantata myśliwska.
Utwór to barokowa humoreska , który powstał zapewne dla prywatnego odbiorcy i niewykluczone, że był to łowczy koronny lub na jego cześć. Opowiada historię przedświątecznych przygotowań, gdzie łowczego namawia kucharz i rodzina do zapolowania na zająca celem przygotowania pasztetu na Boże Narodzenie. Utwór dotyka nie tylko terminologii łowieckiej i zwyczajów, ale kulinariów i biesiadowania. Wysforowanie psów, łowy , sukces i kucharz dodając „ oliwków, imbiru i kaparów” przyrządza danie. Utwór kończy biesiada, która przerywają toasty i kuranty czyli przyśpiewki zachęcające do wspólnego biesiadowania w tym „Pije Kuba do Jakuba” . Biesiadnicy przejedzeni powielają staroszlachecki zwyczaj, że „na ten problem najlepsza jest gorzałka”.
Prapremiera opery w opracowaniu prof. Jerzego Gołosa i aranżacji wokalno-instrumentalnej Piotra Orlińskiego miała miejsce 17 października 2008 roku w Muzeum Zamku Górków w Szamotułach z udziałem zespołu Nemrod.
„Heca…” to dowód nie tylko roli łowiectwa w kulturze, ale wpływu możnych łowczych na jej powstawanie. Sztuka wysoka przenikana jest codziennością polowań zaś kultura łowiecka nie pozostaje oderwana od głównego nurtu kulturowego epoki.
